NEGIN GROUP
  • Buy property in Alanya
  • Our Projects
    • Deluxe Homes In Turkey
    • Suitable To Obtaining Turkish Citizenship
    • Invest In Turkey
    • Pre Sale Project in Turkey
  • News
  • About Us
  • Contact Us
  • فارسی
NEGIN GROUP
Deluxecorp.info@gmail.com
  • Buy property in Alanya
  • Our Projects
    • Deluxe Homes In Turkey
    • Suitable To Obtaining Turkish Citizenship
    • Invest In Turkey
    • Pre Sale Project in Turkey
  • News
  • About Us
  • Contact Us
  • فارسی

پاسپورت خاکستری ترکیه، سندی رسمی با مزایایی منحصر‌به‌فرد است که در اختیار گروه خاصی از شهروندان قرار می‌گیرد؛ کسانی که به نمایندگی از کشورشان برای مأموریت‌های دولتی، ورزشی یا فرهنگی به خارج سفر می‌کنند. این نوع گذرنامه نه‌تنها امکان ورود بدون ویزا به بسیاری از کشورها را فراهم می‌کند، بلکه اعتبار بین‌المللی بالایی دارد و دارندگان آن را از برخی محدودیت‌های مرزی مستثنا می‌کند.

در دنیایی که گذرنامه‌ها نقش کلید را برای ورود به سرزمین‌های جدید ایفا می‌کنند، پاسپورت خاکستری ترکیه جایگاهی ویژه دارد؛ نه در رده‌ی عمومی‌ترین گذرنامه‌هاست و نه در گروه دیپلماتیک، اما برای دارندگانش فرصت‌هایی می‌سازد که تنها از مسیر اعتماد ملی و مأموریت‌های رسمی قابل دستیابی است.

در ادامه این مقاله، با همراهی مشاوران حقوقی نگین گروپ به سراغ جزئیات این پاسپورت خاص می‌رویم؛ از شرایط دریافت و افراد واجد شرایط گرفته تا کاربردهای حقوقی و بین‌المللی آن برای شهروندان ترکیه و مقیمان بلندمدت.

اقامت ترکیه با سرمایه‌گذاری فقط از ۲۰۰.۰۰۰ دلار!
برای اقامت نیاز دارید ملکی با ارزش حداقل ۲۰۰.۰۰۰ دلار بخرید تا شما، همسر و فرزندان زیر ۲۵ سال امکان دریافت اقامت سرمایه‌گذاری در ترکیه را داشته باشید، با تمدید هر دو سال یک بار.

برای شهروندی ترکیه، کافی است ملکی با ارزش بیش از ۴۰۰.۰۰۰ دلار خریداری کنید تا شما و فرزندان زیر ۱۸ سالتان اقامت شهروندی در ترکیه و پاسپورت دریافت کنید.

دسترسی سریع به قسمت های مقاله مخفی
1 پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟
2 پاسپورت خاکستری ترکیه به چه کسانی اعطا می‌شود؟
2.1 مزایای پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟
2.2 لوکسترین پروژه های ویلایی ترکیه در آلانیا2025
2.3 خرید آپارتمان لوکس در آلانیا
2.4 خرید آپارتمان در آلانیا
2.5 خرید ویلای ساحلی در استانبول
2.6 آپارتمان ساحلی در استانبول
3 چگونه می توانم پاسپورت خاکستری ترکیه را دریافت کنم؟
3.1 ویزای مورد نیاز برای دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟
4 آیا پاسپورت خاکستری ترکیه قابل تمدید است؟
4.1 با پاسپورت خاکستری ترکیه بدون ویزا می‌توان وارد چه کشورهایی شد؟
5 با گذرنامه خاکستری ترکیه با ویزای ورود فرودگاه به چه کشورهایی می‌توان وارد شد؟
5.1 رتبه‌بندی پاسپورت ترکیه در سطح جهانی
6 جمع‌بندی
6.1 سوالات متداول درباره پاسپورت خاکستری ترکیه

پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟

پاسپورت خاکستری ترکیه، یکی از انواع گذرنامه‌های رسمی این کشور است که بر اساس قانون گذرنامه شماره 5682، به افرادی اعطا می‌شود که از طرف دولت ترکیه برای انجام مأموریت‌های مشخص به خارج از کشور فرستاده می‌شوند. هدف اصلی از صدور این نوع گذرنامه، تسهیل سفر و کاهش موانع ورود به کشورهای مختلف برای نمایندگان دولتی، خبرنگاران، ورزشکاران و دیگر افراد منتخب است.

دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه از برخی امتیازات ویژه برخوردار هستند؛ از جمله مهم‌ترین آن‌ها، معافیت از اخذ ویزای مسافرتی برای ورود به بسیاری از کشورهاست. این مزیت به‌طور معمول برای دارندگان گذرنامه‌های عادی وجود ندارد و همین مسئله این نوع پاسپورت را به ابزاری مهم در روابط بین‌المللی تبدیل کرده است.

اما باید توجه داشت که این گذرنامه صرفاً برای استفاده در مأموریت‌های خاص صادر می‌شود و استفاده از آن برای اهداف شخصی، گردشگری یا فعالیت‌های تجاری خصوصی مجاز نیست. همچنین این گذرنامه تاریخ انقضا دارد و پس از پایان مأموریت رسمی، اعتبار آن به پایان می‌رسد.

در کنار انواع روش‌های اقامت و سرمایه‌گذاری در ترکیه، پاسپورت خاکستری هرچند برای عموم مردم قابل دریافت نیست، اما نشان‌دهنده ساختار دقیق و سازمان‌یافته سیاست‌های مهاجرتی و دیپلماتیک این کشور است.

پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟

پاسپورت خاکستری ترکیه به چه کسانی اعطا می‌شود؟

پاسپورت خاکستری ترکیه نوعی گذرنامه ویژه است که توسط مقامات دولتی این کشور به افرادی اعطا می‌شود که در مأموریت‌های رسمی خارج از کشور فعالیت دارند اما مشمول دریافت پاسپورت سبز یا دیپلماتیک نیستند. این گذرنامه با هدف تسهیل سفر و انجام مسئولیت‌های بین‌المللی، ابزاری کاربردی برای گروه خاصی از شهروندان محسوب می‌شود.

بر اساس قوانین جاری، پاسپورت خاکستری ترکیه به افراد زیر اعطا می‌شود:

  • کارمندان دولت که برای انجام مأموریت‌های رسمی به خارج از کشور اعزام می‌شوند؛

  • کارمندان ترک که توسط نهادهای دولتی در خارج از ترکیه استخدام شده‌اند؛

  • ورزشکاران حرفه‌ای ترک که در مسابقات بین‌المللی شرکت می‌کنند؛

  • نمایندگان رسمی جمهوری ترکیه در سازمان‌های بین‌المللی.

جالب است بدانید که این گذرنامه تنها به فرد مأمور محدود نمی‌شود، بلکه همسر و فرزندان زیر ۲۵ سال او نیز در صورت همراهی، واجد شرایط دریافت این نوع گذرنامه هستند. این مزیت به خانواده‌هایی که به‌صورت مداوم نیاز به سفرهای خارجی دارند کمک می‌کند تا روند جابجایی آن‌ها ساده‌تر و بدون نیاز به دریافت ویزا انجام شود.

فرصت استثنایی در نگین گروپ برای افرادی که سرمایه کافی ندارند: شما می‌توانید با پیش‌خرید ملک در ترکیه، اقامت این کشور را به‌دست آورید. این روش به شما این امکان را می‌دهد که با سرمایه‌گذاری اولیه، از مزایای اقامت در ترکیه بهره‌مند شوید و به‌راحتی فرآیند اقامت را شروع کنید. 

در کنار روش‌هایی مثل خرید ملک در ترکیه برای دریافت اقامت یا تسهیل مهاجرت، دریافت پاسپورت خاکستری نیز نشان‌دهنده اعتماد و مسئولیت دولتی نسبت به افراد منتخب است؛ ابزاری که هم نشان افتخار دارد و هم کاربرد عملی در مسیرهای بین‌المللی.

مزایای پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟

شکی نیست که پاسپورت خاکستری ترکیه مزایای چشمگیری دارد که آن را به یکی از گذرنامه‌های پرکاربرد در میان گروه خاصی از شهروندان این کشور تبدیل کرده است. این پاسپورت نه‌تنها نشانه‌ای از اعتماد دولت به دارنده آن است، بلکه دسترسی آسان‌تری به فرصت‌های بین‌المللی فراهم می‌کند.

یکی از مهم‌ترین مزایای پاسپورت خاکستری ترکیه، امکان ورود به بسیاری از کشورها بدون نیاز به دریافت ویزا است. در حالی که دارندگان پاسپورت قرمز (عادی) برای ورود به این کشورها باید ویزا دریافت کنند، دارنده پاسپورت خاکستری می‌تواند به‌طور مستقیم و قانونی وارد شود. این موضوع به‌ویژه برای کارمندان مأمور به خارج، خبرنگاران، ورزشکاران و سایر نمایندگان رسمی اهمیت دارد.

در رابطه با همین موضوع بخوانید:

  • راهنمای جامع سرمایه گذاری در ازمیر برای ایرانیان (2025)

از دیگر مزایای قابل‌توجه می‌توان به تمدید بلندمدت اعتبار این پاسپورت اشاره کرد، که در مقایسه با انواع دیگر گذرنامه‌ها زمان‌بر نبوده و مراحل اداری ساده‌تری دارد. همچنین در صورتی که متقاضی در خارج از کشور و در چارچوب مأموریتی در راستای منافع دولت فعالیت داشته باشد، امکان دریافت این گذرنامه برای او فراهم است.

در کنار این مزایا، روش‌های دیگری نیز برای تردد آزاد و اقامت طولانی‌تر در ترکیه وجود دارد. برای مثال، اقداماتی مانند خرید آپارتمان در آلانیا، که هم‌اکنون یکی از شهرهای محبوب ایرانیان محسوب می‌شود، می‌تواند راهی قانونی برای اخذ اقامت و حتی شهروندی ترکیه باشد.

  • One of the Most Luxurious Villa Projects in Alanya, Turkey
    Featured

    لوکسترین پروژه های ویلایی ترکیه در آلانیا2025

    خانه های لوکس در ترکیه, خرید آپارتمان و خرید خانه در آلانیا

    برای اطلاع از قیمت تماس بگیرید.

  • خرید آپارتمان لوکس در آلانیا / اوباگل
    Featured

    خرید آپارتمان لوکس در آلانیا

    خرید آپارتمان و خرید خانه در آلانیا, خانه های لوکس در ترکیه

    265,000 €

  • Obagöl Swan
    Featured

    خرید آپارتمان در آلانیا

    Bedrooms
    211
    پیش فروش خانه در ترکیه, خانه های لوکس در ترکیه

    150,000 €

  • خرید ویلای ساحلی در استانبول
    Featured

    خرید ویلای ساحلی در استانبول

    خرید آپارتمان و خرید خانه در ترکیه, مناسب اخذ شهروندی ترکیه

    1,800,000 $

  • آپارتمان ساحلی در استانبول
    Featured

    آپارتمان ساحلی در استانبول

    مناسب اخذ شهروندی ترکیه

    186,000 $

چگونه می توانم پاسپورت خاکستری ترکیه را دریافت کنم؟

برای اخذ آن فرد باید تابعیت ترکیه را داشته باشد و درخواست اخذ آن باید در یکی از دفاتر تخصصی مهاجرت و امور گذرنامه ارائه شود ، متقاضی پاسپورت مدارک مورد نیاز مانند گذرنامه فعلی، عکس شخصی و برخی مدارک دیگر را ارائه کند، و پس از انجام کلیه مراحل لازم، پاسپورت خاکستری ترکیه صادر و جهت دریافت در صورت نیاز به اداره دولتی تعیین شده ارسال می گردد.

ویزای مورد نیاز برای دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه چیست؟

یکی از اصلی‌ترین مزایای پاسپورت خاکستری ترکیه، امکان ورود بدون ویزا به بیش از 100 کشور جهان است. این مزیت به دارندگان این گذرنامه اجازه می‌دهد تا در بسیاری از سفرهای کاری یا رسمی خود، بدون نیاز به طی مراحل وقت‌گیر اخذ ویزا، وارد کشور مقصد شوند. با این حال، این قانون به‌طور یکسان در همه کشورها اعمال نمی‌شود و برخی کشورها همچنان برای ورود، از دارندگان پاسپورت خاکستری درخواست ویزا می‌کنند.

برای مثال، اگر قصد سفر به یکی از کشورهای اروپایی را دارید، ابتدا باید از طریق سایت رسمی سفارت آن کشور بررسی کنید که آیا پاسپورت خاکستری ترکیه برای ورود بدون ویزا پذیرفته می‌شود یا خیر. این موضوع ممکن است بسته به قوانین مهاجرتی کشور مقصد، نوع سفر، و حتی مدت اقامت متفاوت باشد.

به‌طور کلی پیش از برنامه‌ریزی برای سفر بین‌المللی، توصیه می‌شود:

  • مدت زمان اقامت خود را مشخص کنید؛

  • تاریخ بازگشت را برنامه‌ریزی کرده و بلیط رفت و برگشت داشته باشید؛

  • از کامل بودن مدارک شناسایی و کاری مورد نیاز برای ورود اطمینان حاصل نمایید.

این اقدامات، به‌ویژه برای کسانی که به صورت مکرر به کشورهای مختلف سفر می‌کنند، کمک می‌کند تا بدون دردسرهای احتمالی وارد کشور مقصد شوند و از مزایای ویژه این گذرنامه به بهترین شکل بهره‌مند گردند.

آیا پاسپورت خاکستری ترکیه قابل تمدید است؟

آیا پاسپورت خاکستری ترکیه قابل تمدید است؟

بله، این نوع گذرنامه برای دیپلمات ها و ورزشکاران ملی قابل تمدید است و دارنده گذرنامه قدیمی باید برای تمدید آن را ارائه بدهد ، برای تمدید گذرنامه باید سه عکس شخصی که اخیراً (حداکثر 6 ماه پیش گرفته شده باشد) را به همراه داشته باشد. مدت اعتبار پاسپورت خاکستری ترکیه  10 سال بوده و دارنده آن از امتیاز ورود به چندین کشور بدون نیاز به ویزا برخوردار است.

با پاسپورت خاکستری ترکیه بدون ویزا می‌توان وارد چه کشورهایی شد؟

یکی از مهم‌ترین امتیازاتی که پاسپورت خاکستری ترکیه برای دارنده خود به همراه دارد، امکان سفر بدون ویزا به بسیاری از کشورهای جهان است. این ویژگی به‌ویژه برای افرادی که در مأموریت‌های رسمی و شغلی از سوی دولت ترکیه به کشورهای خارجی اعزام می‌شوند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه می‌توانند بدون نیاز به دریافت ویزا وارد کشورهایی از آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکای لاتین شوند. در فهرست زیر، برخی از این کشورها را مشاهده می‌کنید:

کشورهای آسیایی و خاورمیانه:
ایران، عراق، اردن، فلسطین، لبنان، لیبی، سوریه، عمان، ژاپن، کره شمالی، مالزی، مغولستان، قزاقستان، قرقیزستان، گرجستان، فیلیپین، تایلند.

کشورهای اروپایی:
آلبانی، بلاروس، بوسنی و هرزگوین، مولداوی، مونته‌نگرو، مقدونیه، اوکراین، روسیه، صربستان، کوزوو.

کشورهای آفریقایی:
مراکش، تونس، موریس، بوتسوانا، آفریقای جنوبی.

کشورهای آمریکای لاتین:
آرژانتین، برزیل، شیلی، بولیوی، کلمبیا، کاستاریکا، دومینیکا، اکوادور، السالوادور، گواتمالا، هائیتی، هندوراس، نیکاراگوئه، پاناما، پاراگوئه، پرو، اروگوئه، ونزوئلا، جامائیکا.

استفاده از این گذرنامه در سفرهای کاری و بین‌المللی، به‌ویژه برای افرادی که در پروژه‌های دولتی، فعالیت‌های ورزشی یا رسانه‌ای مشارکت دارند، یک امتیاز بزرگ محسوب می‌شود. همچنین این موقعیت می‌تواند در کنار دیگر فرصت‌ها مانند ثبت شرکت در ترکیه یا فعالیت‌های اقتصادی برون‌مرزی، افق‌های جدیدی برای کسب‌وکار و ارتباطات بین‌المللی ایجاد کند.

رتبه‌بندی پاسپورت ترکیه در سطح جهانی

با گذرنامه خاکستری ترکیه با ویزای ورود فرودگاه به چه کشورهایی می‌توان وارد شد؟

دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه می‌توانند علاوه بر ورود بدون ویزا به بسیاری از کشورها، از مزیت دریافت ویزا در فرودگاه نیز بهره‌مند شوند. این امکان، سفر به کشورهایی که صدور ویزا برای شهروندان ترک در لحظه ورود انجام می‌گیرد را بسیار ساده‌تر و سریع‌تر کرده است.

کشورهایی که اجازه ورود با ویزای فرودگاهی برای دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه صادر می‌کنند عبارت‌اند از:
ارمنستان، کویت، بحرین، سودان، موریتانی، کومور، جیبوتی، آذربایجان، کامبوج، اندونزی، گینه، ماداگاسکار، مالدیو، موزامبیک، نپال، تاجیکستان، تانزانیا، توگو، اوگاندا، زامبیا، تیمور شرقی و ساحل عاج.

هر یک از این کشورها ممکن است شرایط خاصی برای صدور ویزای فرودگاهی داشته باشند؛ مانند ارائه بلیت برگشت، اثبات محل اقامت، یا مدت زمان اقامت مشخص. به همین دلیل توصیه می‌شود پیش از سفر، مقررات خاص کشور مقصد بررسی شود.

در رابطه با همین موضوع بخوانید:

  • کمیسیون خرید ملک در ترکیه چقدر است؟

رتبه‌بندی پاسپورت ترکیه در سطح جهانی

بر اساس گزارش «شاخص پاسپورت هنلی» در سال 2021، پاسپورت ترکیه با امکان سفر بدون ویزا به 110 کشور جهان، در رتبه 53 جهانی قرار گرفت. این رتبه نسبت به سال 2020 که در جایگاه 54 قرار داشت، بهبود یافته است. جالب است بدانید که پاسپورت خاکستری ترکیه به دلیل کاربری رسمی و مأموریتی خود، در برخی موارد حتی مزایایی بیش از پاسپورت معمولی دارد.

اگرچه دارندگان پاسپورت خاکستری ترکیه معمولاً به دلیل مأموریت‌های کاری یا رسمی سفر می‌کنند، اما سطح دسترسی گسترده آن به کشورهای مختلف جهان، یکی از دلایل برتری این نوع گذرنامه در میان دیگر انواع پاسپورت‌های صادرشده توسط دولت ترکیه است.

جمع‌بندی

پاسپورت خاکستری ترکیه یکی از انواع گذرنامه‌های رسمی این کشور است که به افرادی اعطا می‌شود که از طرف دولت ترکیه مأموریت‌ رسمی در خارج از کشور دارند. این گذرنامه با هدف تسهیل رفت‌وآمد و کاهش محدودیت‌های سفر برای کارمندان دولت، ورزشکاران حرفه‌ای، نمایندگان ترکیه در سازمان‌های بین‌المللی و سایر افراد در مأموریت‌های خاص صادر می‌شود.

از جمله مزایای قابل توجه این نوع پاسپورت، می‌توان به سفر بدون ویزا به بیش از ۱۰۰ کشور جهان، امکان دریافت ویزای فرودگاهی در ده‌ها کشور، و تسهیل فرآیندهای خروج و ورود اشاره کرد. البته لازم است دارندگان این گذرنامه از آن فقط در چارچوب مأموریت محول‌شده استفاده کنند، زیرا استفاده از آن برای سفرهای شخصی یا تجاری خارج از چارچوب قانونی ممکن نیست.

شما می‌توانید برای خرید ملک در آلانیا و ترکیه ،  و همچنین افتتاح حساب بانکی در ترکیه  از مشاوره و خدمات تیم حرفه‌ای ما بهره‌مند شوید. تیم ما در تمام ساعات شبانه‌روز آماده است تا به شما مشاوره رایگان ارائه دهد. برای اطلاعات بیشتر و شروع مشاوره، به سایت https://alanyahome.co/ مراجعه کنید و یا با شماره 00905538612234 تماس بگیرید.

سوالات متداول درباره پاسپورت خاکستری ترکیه

1. پاسپورت خاکستری ترکیه چیست و به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

پاسپورت خاکستری (Gri Pasaport یا Service Passport) نوعی گذرنامه رسمی است که به افرادی واگذار می‌شود که در مأموریت‌های رسمی برای دولت ترکیه فعالیت دارند—مثل کارمندان دولت، نمایندگان رسمی، خبرنگاران یا ورزشکاران. این پاسپورت مختص فعالیت‌های رسمی است و برای امور شخصی یا گردشگری صادر نمی‌شود. از نظر اعتبار، این گذرنامه به‌طور رسمی برای مأموریت‌ها ارائه شده و پس از پایان مأموریت، اعتبار آن نیز پایان می‌یابد.


2. مزایای پاسپورت خاکستری چیست؟

  • امکان سفر به بسیاری از کشورها بدون نیاز به اخذ ویزا برای مأموریت‌های رسمی.

  • تسهیل در روند عبور از گمرک و بررسی‌های مرزی.

  • کاهش موانع اداری برای ماموریت‌های خارجی. 


3. چه محدودیت‌هایی دارد؟

  • فقط برای مأموریت‌های رسمی صادر می‌شود و استفاده شخصی یا گردشگری آزاد ندارد.

  • اعتبار آن محدود به طول مأموریت است و پس از آن قابل تمدید نیست.


4. چه مدت اعتبار دارد؟

معمولاً اعتبار این پاسپورت ۵ ساله است و به اندازه مدت مأموریت صادر می‌شود. پس از پایان مأموریت، تمدید نمی‌شود. 


5. با پاسپورت خاکستری ترکیه به چه کشورهایی می‌توان بدون ویزا سفر کرد؟

داران این نوع پاسپورت می‌توانند بدون ویزا به بیش از ۱۰۰ کشور سفر کنند. لیست دقیق کشورها ممکن است متفاوت باشد، اما معمولاً شامل کشورهای آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و اروپا (فراتر از شینگن) است. 


6. آیا همراهان (خانواده) هم می‌توانند پاسپورت خاکستری داشته باشند؟

بله. همسر و فرزندان زیر ۲۵ سال دارندگان این پاسپورت می‌توانند در صورت همراهی با فرد مأمور، پاسپورت مشابه دریافت کنند

5 1 رای
Article Rating
ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید!
درباره ما
NEGIN GROUP با بیش از ۱۰ سال تجربه در بازار املاک ترکیه، فرصت‌های منتخب سرمایه‌گذاری در آلانیا و استانبول را با رویکردی تخصصی و مبتنی بر تحلیل ارائه می‌دهد. از نخستین مشاوره تا انتقال سند و خدمات پس از خرید، تمامی مراحل با شفافیت، دقت و تعهد مدیریت می‌شود تا سرمایه‌گذاری شما با اطمینان، امنیت و آرامش انجام گیرد. اعتماد مشتریان، ارزشمندترین سرمایه و بزرگ‌ترین اعتبار ماست.
 
رضایت شما، ارزشمندترین سرمایه ماست.
دسترسی سریع
  • صفحه اصلی
  • خدمات
  • بلاگ
  • تماس‌باما
  • درباره‌ما
لینک‌های مهم
  • خرید ملک
  • املاک مناسب
  • پیش فروش ویژه
  • نمایندگان
تماس با ما

شماره تماس

2234 861 553 90+ | 4083 994 505 90+

آدرس مجموعه

Saray mah Damlataş cd No 68B Alanya Antalya

ایمیل

negingroup.alanya@gmail.com

  • تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت مجموعه نگین گروپ می‌باشد.

 طراحی سایت با    RominaRooande.com

NEGIN GROUP
  • ورود
رمز عبورتان را فراموش کرده اید ؟

OTP Verification

Please enter the 6-digit OTP sent to your email.

Time remaining: 05:00

wpDiscuz